Một trong những phương châm của Dòng Chúa Cứu Thế là mỗi thành viên tích cực tham gia vào các hoạt động cứu độ trong Hội Thánh, bằng những khả năng riêng biệt Chúa ban, trong sự hướng dẫn của cộng đoàn. Vì thế, bên cạnh việc rao giảng bằng lời, các linh mục, tu sĩ Dòng Chúa Cứu Thế Việt Nam còn rao giảng bằng ngòi bút, bên cạnh những hoạt động tông đồ truyền thống, các linh mục, tu sĩ Dòng Chúa Cứu Thế Việt Nam còn đảm nhận một số công tác chuyên môn phát sinh từ nhu cầu của Giáo Hội địa phương.

Ngay khi mới thành lập Dòng Chúa Cứu Thế Việt Nam, các bậc tiền bối của Tỉnh Dòng đã quan tâm ngay tới công cuộc tông đồ bằng ngòi bút. Thời gian đầu, khi chưa thông thạo tiếng Việt, các ngài đã nhờ người dịch thuật một số tác phẩm của Thánh An-phong, cũng như những tài liệu khác, rồi các ngài xuất bản và phát hành rộng rãi. Từ giữa những năm 1930, quý cha Joseph Laplante, Louis Roy, Maurice Létourneau, Antoine Lapointe, Lionel Sirois là những người khởi đầu công việc soạn tác bằng tiếng Việt. Từ thập niên 1940 có thêm quý cha Gérard Gagnon, An-tôn Nguyễn Đức Tuyên, Giu-se Vũ Ngọc Bích, Giu-se Trần Hữu Thanh, Gio-an B. Hồng Phúc tiếp bước. Thập niên 1950 có thêm quý cha Sylvère Drouin, Phê-rô Phan Phát Huồn, Gio-an B.Vũ Minh Nghiễm. Thập niên 1960 có thêm quý cha Tê-pha-nô Chân Tín, Rô-cô Nguyễn Tự Do, Gio-an B. Lê Văn Thí. Thập niên 1970 có thêm quý cha Phao-lôâ Nguyễn Ngọc Lan, Mát-thêu Vũ Khởi Phụng, Giu-se Trần Sĩ Tín, Phê-rô Nguyễn Đức Mầu. Thập niên 1980 có thêm cha Phê-rô Hoàng Minh Tuấn và thập niên 1990 có thêm quý cha Bosco Phạm Minh Thiện, Giu-se Cao Đình Trị, An-tôn Trần Thế Phiệt. Danh sách các anh em tham gia làm tông đồ trong lãnh vực này ngày một dài.

Phần lớn các tác phẩm của các linh mục Dòng Chúa Cứu Thế Việt Nam là những ấn phẩm nhỏ nhắm tới quảng đại quần chúng. Quý cha Giu-se Vũ Ngọc Bích và An-tôn Nguyễn Đức Tuyên là những tác giả tu đức một thời được ưa thích. Những tác phẩm mục vụ của quý cha Gérard Gagnon, Giu-se Trần Hữu Thanh, Gio-an B. Hồng Phúc, Giu-se Cao Đình Trị, đã được đông đảo độc giả đón nhận. Những tác phẩm của quý cha Tê-pha-nô Chân Tín, Giu-se Trần Sĩ Tín, Phê-rô Nguyễn Đức Mầu đã nhận được sự hoan nghênh nhiệt liệt của những người thiết tha với công cuộc đổi mới trong Giáo Hội. Những cuốn sách thần học của quý cha Bosco Phạm Minh Thiện, Phê-rô Hoàng Minh Tuấn và An-tôn Trần Thế Phiệt biên dịch hay biên soạn là những tác phẩm thường thấy trên giá sách của giới linh mục và tu sĩ. Bộ Việt Nam Giáo Sử của cha Phê-rô Phan Phát Huồn từ khi ra đời (năm 1957) đã được tái bản gần một chục lần.

Công trình tập thể đáng trân trọng nhất và thành công nhất của các linh mục – tu sĩ Dòng Chúa Cứu Thế Việt Nam trong công cuộc tông đồ bằng ngòi bút là Nguyệt San Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp. Tờ Nguyệt San ra đời tháng 6 năm 1935 và tồn tại cho đến tháng 4 năm 1975. Lần lượt làm chủ nhiệm Nguyệt San này là quý cha Joseph Laplante (1935-1944), Giu-se Vũ Ngọc Bích ( 1949-1954), An-tôn Nguyễn Đức Tuyên (1954), Gio-an B. Hồng Phúc (1954-1961), Tê-pha-nô Chân Tín (1961-1969), Gio-an Đào Hiến Toàn (từ 1969), Giu-se Trần Hữu Thanh (cho đến 1975). Quý cha chủ nhiệm, cùng với sự cộng tác của đông đảo anh em trong Dòng, đã thực hiện nhiều biện pháp khác nhau trên các phương diện, từ nội dung, hình thức đến giá thành, để Nguyệt San Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp đến được với quảng đại quần chúng. Vì vậy, chỉ ít năm sau khi ra đời, Nguyệt San đã có mặt tại khắp các giáo phận và trở thành tờ báo được độc giả bình dân yêu thích trong số các tờ báo Công Giáo tại Việt Nam. Con số phát hành : từ 1000 đến 2000 bản mỗi số vào giai đoạn đầu, và 20.000 vào cuối thập niên 1950.

Nguyệt San Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp đã góp phần không nhỏ trong việc củng cố và xây dựng đức tin cho cộng đồng dân Chúa tại Việt Nam. Năm 1960, sau chuyến kinh lược Việt Nam, cha Bề Trên Tổng Quyền Guillaume Gaudreau đã xác nhận: "Tôi vui mừng khi thấy rằng nhờ ơn Chúa (…) công cuộc tông đồ bằng ngòi bút mà Nguyệt San Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp theo đuổi, đã đưa Chúa Giê-su tới gặp các linh hồn và dẫn các linh hồn tới gặp Chúa Giê-su".

 

Nguyệt san Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp

 

Bên cạnh Nguyệt San Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp, Tuổi Hoa là tờ báo dành cho các em thiếu nhi. Tờ báo đã rất được mến mộ tại miền Nam trước năm 1975.

Để hỗ trợ cho công cuộc rao giảng Tin Mừng nói chung và công cuộc tông đồ bằng ngòi bút nói riêng, năm 1961, Tỉnh Dòng đã thành lập Nhà xuất bản Cứu Thế Tùng Thư, Nhà in và Nhà sách Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp.

Trong công cuộc tông đồ bằng ngòi bút và bằng các công tác chuyên môn, các linh mục, tu sĩ Dòng Chúa Cứu Thế  có những đóng góp đặc biệt quan trọng trong phạm vi nghiên cứu và dịch thuật Thánh Kinh  và các bản văn phụng vụ của Giáo Hội.

Từ đầu thập niên 1950 cho đến đầu thập niên 1960, cha Gérard Gagnon đã phụ trách công việc dịch trọn vẹn bộ Kinh Thánh Cựu - Tân Ước ra tiếng Việt và phổ biến rộng rãi bản dịch này cho các tín hữu. Có thể nói: tại nước ta, ngài là một trong những người đầu tiên hoàn tất công việc chuyển ngữ trọn vẹn bộ Kinh Thánh ra tiếng Việt.

Năm 1965, cha Giu-se Nguyễn Thế Thuấn đã xuất bản bộ Kinh Thánh Tân Ước do ngài dịch và giới thiệu. Năm 1969, bản dịch này được tái bản với một số sửa chữa. Cha Giu-se Nguyễn Thế Thuấn là người đầu tiên tại Việt Nam dịch Kinh Thánh từ nguyên ngữ Híp-ri và Hy-lạp ra Việt ngữ, đồng thời cũng là một trong những người đầu tiên áp dụng những khám phá mới của khoa chú giải hiện đại vào việc giải thích Kinh Thánh. Năm 1976, bộ Kinh Thánh Cựu - Tân Ước do ngài dịch, giới thiệu và chú giải, đã được xuất bản với số luợng 30.000 cuốn. Ngài còn để lại cho các linh mục, tu sĩ Dòng Chúa Cứu Thế Việt Nam hàng chục giáo trình dẫn nhập và giải thích Thánh Kinh.

Bản dịch Kinh Thánh của cố linh mục Giu-se Nguyễn Thế Thuấn đã được các thành phần dân Chúa trên toàn cõi Việt Nam, trong hoàn cảnh sau năm 1975, đón nhận nồng nhiệt với lòng biết ơn trìu mến. Ngày nay, sau 24 năm xuất bản, dầu đã xuất hiện những bản dịch mới, bản dịch Kinh Thánh của ngài vẫn được yêu mến trong Giáo Hội Công Giáo Việt Nam.

 

Thủ bản bản dịch Kinh Thánh của cha Giuse Nguyễn Thế Thuấn

 

Tiếp bước cha Gérard Gagnon và cha Giu-se Nguyễn Thế Thuấn, trong hơn hai thập niên vừa qua, cha Giu-se Trần Ngọc Thao và cha Mi-ca-en Nguyễn Hữu Phú đã là những thành viên tích cực của Nhóm Phiên Dịch Các Giờ Kinh Phụng Vụ. Nhờ những đóng góp tích cực của Nhóm Phiên Dịch Các Giờ Kinh Phụng Vụ mà các ngài là thành viên, hàng chục nghìn cuốn Kinh Thánh và các bản văn phụng vụ đã lần lượt ra đời và được công chúng đón nhận nồng nhiệt. Những hoạt động của các ngài về phương diện này đã là dấu chứng tỏ Dòng Chúa Cứu Thế Việt Nam đang tiếp tục chia sẻ sứ mạng của Giáo Hội Việt Nam, luôn bận tâm trước tiên tới lời Chúa- suối nguồn ơn cứu độ và công cuộc rao giảng Tin Mừng.

 

Nhóm Phiên Dịch Các Giờ Kinh Phụng Vụ mà cha Micaen Nguyễn Hữu Phú và cha Giuse Trần Ngọc Thao là thành viên

 

Cũng trong lãnh vực Kinh Thánh và phụng vụ, các linh mục, tu sĩ Dòng Chúa Cứu Thế ở các trung tâm truyền giáo cho các dân tộc ít người cũng có nhiều đóng góp đáng kể.

Cha Sylvère Drouin, với sự cộng tác của một số anh em khác, đã dịch những phần chính của Cựu Ứơc và Tân Ước ra tiếng K'ho. Những năm vừa qua, công trình của ngài đã được quý cha Giu-se Nguyễn Hưng Lợi và Gio-a-kim Nguyễn Đức Mầng tiếp nối. Hiện nay các vị sắp hoàn tất bản dịch Kinh Thánh Tân Ước và bản dịch Sách các bài đọc phụng vụ.

Tương tự như các anh em tại Fyan, quý cha An-tôn Vương Đình Tài, Gio-an B. Nguyễn Văn Phán và Giu-se Trần Sĩ Tín ở Tây Nguyên cũng đã sớm vào cuộc. Ngay từ những năm đầu, khi mới đến với người J'rai, lúc công cuộc truyền giáo còn chưa bước vào mùa gặt bội thu, các ngài đã tranh thủ học tiếng nói và phong tục, tập quán, rồi dịch Kinh Thánh Tân Ước ra tiếng J’rai. Bản dịch này đã được Nhà Sách Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp xuất bản từ trước năm 1975. Nhờ vậy, gần hai thập niên sau, khi đồng bào J'rai đón nhận Tin Mừng, họ đã được tiếp xúc ngay với lời Chúa bằng tiếng mẹ đẻ của mình. Đây là một trong những yếu tố quan trọng khiến côâng cuộc truyền giáo cho người J'rai càng phát triển hơn. Ngày nay, với sự cộng tác của các anh em linh mục và giáo dân trong Giáo Phận Kontum, các linh mục tu sĩ Dòng Chúa Cứu Thế tại Tây Nguyên đang cố gắng hoàn tất công cuộc dịch thuật các bản văn phụng vụ và phần Kinh Thánh Cựu Ước.

Cũng cần nói thêm rằng : tại các trung tâm truyền giáo cho đồng bào các dân tộc ít người, ngoài việc nghiên cứu và dịch thuật Thánh Kinh cũng như các bản văn phụng vụ, các linh mục Dòng Chúa Cứu Thế còn đảm đương nhiệm vụ bảo tồn, xây dựng và phát triển văn hóa truyền thống của các sắc tộc. Cha Sylvère Drouin tại Fyan đã làm Từ điển Pháp-K'ho & K'ho-Pháp và các giáo trình dạy ngôn ngữ K'ho cho họ và cho các anh em người Việt cũng như người Canada. Các cha An-tôn Vương Đình Tài, Gio-an B. Nguyễn Văn Phán và Giu-se Trần Sĩ Tín tại Tây Nguyên đã và đang sưu tập kho tàng chuyện cổ tích dân gian, cùng những giá trị khác về âm nhạc, phong tục tập quán của dân tộc J'rai, góp phần tích cực vào việc bảo tồn bản sắc văn hóa của dân tộc này.

Bên cạnh những công việc rất chuyên môn như nghiên cứu và dịch thuật Kinh Thánh, các linh mục, tu sĩ Dòng Chúa Cứu Thế còn cộng tác với các Giáo Hội địa phương trong công tác đào tạo các linh mục và tu sĩ. Quý cha Giu-se Trần Ngọc Thao, Mi-ca-en Nguyễn Hữu Phú, An-phong Phạm Gia Thụy, Mát-thêu Vũ khởi Phụng, Vinh-sơn Phạm Trung Thành tham gia giảng dạy tại các Lớp Bồi Dưỡng Thần Học Liên Tu Sĩ. Cha Giu-se Trần Ngọc Thao giảng dạy tại Đại Chủng Viện Huế, cha Giu-se Phan Thiện Ân giảng dạy tại các Đại Chủng Viện Hà Nội và Sao Biển. Quý cha Giu-se Vũ Ngọc Bích, An-phong Phạm Gia Thụy, Giu-se Phan Thiện Ân đã hoặc đang làm linh hướng cho chủng sinh Đại Chủng Viện Hà Nội.

Trong các công tác chuyên môn, theo gương Thánh An-phong, các linh mục Dòng Chúa Cứu Thế cũng chú trọng tới lãnh vực thánh nhạc. Cha Phê-rô Hoàng Diệp từ những năm 1950 đã sáng tác nhiều bài thánh ca bất hủ, vừa mang giai điệu bình ca vừa mang mầu sắc dân ca. Từ giữa thập niên 1960, các sinh viên Học Viện Dòng Chúa Cứu Thế Đà Lạt (nòng cốt là các vị Phê-rô Thành Tâm, Phê-rô Hoàng Đức, Giu-se Trần Sĩ Tín, Mát-thêu Vũ Khởi Phụng, Giu-se Tiến Lộc) đã sáng tác, trình diễn và phổ biến thánh ca vào đời, khai mở một lối thánh nhạc mới tại Việt Nam. Thánh ca vào đời từng bước, từng bước chinh phục lòng người bằng những giai điệu sinh động, trẻ trung và đậm đà nội dung lời Chúa. Ngày nay, thánh ca vào đời đã có một vị trí vững chắc trong làng thánh nhạc Việt Nam. Truyền thống âm nhạc này, từ thập niên 1990, được quý cha Giu-se Hoàng Phúc và Giu-se Quang Uy nối tiếp. Các bài hát của các vị, nhất là các bài hát sinh hoạt giáo lý, mau chóng được phổ biến và trở thành những bài hát quen thuộc ở hầu hết các giáo phận tại Việt Nam.

 

Thánh nhạc là một trong những lãnh vực tông đồ quan trọng

 

Các linh mục, tu sĩ Dòng Chúa Cứu Thế cũng dấn thân phục vụ trong lãnh vực truyền thanh - truyền hình. Từ thập niên 1940, các vị đã sử dụng phim ảnh trong công việc giảng dạy; tuy nhiên, mãi tới thập niên 1970, truyền thanh - truyền hình mới trở thành một lãnh vực hoạt động chuyên môn của các vị.

Từ năm 1975 về trước, mấy năm liền, cha Giu-se Tiến Lộc dấn thân phục vụ trong lãnh vực truyền hình. Ngài là một trong những người phụ trách chương trình "Đố vui để học" trên Đài truyền hình quốc gia. Với sự dẫn dắt khéo léo của ngài, chương trình đã hấp dẫn đông đảo thiếu nhi cũng như người lớn.

Tuy nhiên, trong số các linh mục Dòng Chúa Cứu Thế Việt Nam, cha Rô-cô Nguyễn Tự Do mới là chiến sĩ tiên phong trên lãnh vực truyền thanh truyền hình. Năm 1972, với khẩu hiệu "Tin Mừng cho mọi người qua các làn sóng", ngài đã cùng một số tín hữu thành lập Trung Tâm Âm Thanh Ánh Sáng, thường gọi là Trung Tâm ATAS. Đây có lẽ là trung tâm truyền thanh - truyền hình đầu tiên của giới Công Giáo Việt Nam. Ngày 03-10-1972, Đức Tổng Giám Mục Nguyễn Văn Bình đã tới khánh thành trung tâm này. Trung Tâm phụ trách nhiều chương trình khác nhau về tôn giáo và xã hội trên các đài phát thanh. Trung Tâm cũng đã mở chương trình phát thanh học đường giảng dạy âm nhạc và kỹ thuật truyền thanh. Trong lãnh vực điện ảnh, Trung Tâm đã thực hiện nhiều phim ngắn về đời sống tôn giáo - xã hội; phần lớn những phim ấy được phát trên Đài truyền hình. Trung Tâm còn sản xuất và phát hành nhiều băng nhạc dân ca và thánh ca. Sau 30-04-1975, Trung Tâm không còn tồn tại, tuy nhiên, cha Rô-cô Nguyễn Tự Do cùng với sự cộng tác của một số người, đã vẫn thực hiện được những cuốn phim vidéo giá trị và hữu ích cho tín hữu.

Như thế, theo gương các bậc tiền bối trong Hội Dòng, được thúc đẩy bởi lòng nhiệt thành tông đồ, các linh mục tu sĩ Dòng Chúa Cứu Thế đã vừa biết đón nhận và phát triển những hình thức tông đồ vốn có trong truyền thống, vừa biết đón nhận và khai sinh những hình thức tông đồ mới để phục vụ công cuộc rao giảng Tin Mừng. Nhờ thế, các ngài đã tạo được một sự năng động thừa sai khá tích cực trong đời sống của Dòng Chúa Cứu Thế Việt Nam.