Trong khi thi
hành sứ vụ, ý thức rằng Tin Mừng mình rao giảng bao gồm việc
giải phóng và cứu độ con người toàn diện, các linh mục – tu sĩ
Dòng Chúa Cứu Thế đã lập một số trường học tại ba miền Đất Nước,
nhằm thăng tiến đời sống văn hoá của những người khốn khổ, đồng
thời cống hiến cho họ một phương tiện hữu hiệu để đón nhận Tin
Mừng.
Năm 1947, sau
trận đói khát và dịch bệnh năm 1945, và sau khi chiến tranh bùng
nổ vào năm 1946, nhận thấy cần thiết phải đem ánh sáng văn hoá
cho những người thất học, quý cha Louis-Philippe Vaillancourt,
Patrice Gagné, Michel Laliberté, Denis Paquette, An-tôn Nguyễn
Đức Tuyên và một số vị khác đã thành lập các trường tiểu học tại
một số khu vực gần Tu Viện Dòng Chúa Cứu Thế Hà Nội. Đó là các
trường Khâm Thiên, Ô Chợ Dừa, Nam Đồng, Xã Đàn, Trung Phụng,
Khương Thượng, Ngã Tư Sở, Thân Lan. Các trường này phát triển
rất nhanh. Năm 1952 đã có gần 1000 học sinh. Năm 1953, trường
Khâm Thiên được mở rộng và nâng cấp thành trường trung học; chỉ
nguyên trường này đã đón nhận khoảng 1000 học sinh. Công cuộc
mục vụ học đường phát triển song song với công cuộc truyền giáo.
Có 25 điểm dạy giáo lý dự tòng với con số khoảng 4000 người tại
các khu vực các cha mở trường dạy học, cũng như tại các làng phụ
cận.
Từ năm 1956,
một năm sau khi khai sinh Trung Tâm Truyền Giáo Fyan, nhận thấy
dịch bệnh và đói rét gắn chặt với tình trạng thất học, quý cha
Sylvère Drouin, Louis-Philippe Vaillancourt, Michel Laliberté,
tiếp tục kinh nghiệm có từ Hà Nội, đã lập trường tiểu học Fyan
và các lớp xóa nạn mù chữ tại các giáo điểm, các lớp vệ sinh y
tế, các lớp kỹ thuật canh tác. Những học sinh xuất sắc được các
ngài gửi đi học trung học tại Đà Lạt. Công cuộc truyền giáo phát
triển và thu được nhiều thành quả tốt đẹp một phần lớn cũng là
nhờ các lớp học. Các học sinh của các lớp ấy sau khi được học
tập thấu đáo đã trở nên những nhân tố tích cực trong công cuộc
truyền giáo tại các buôn làng.
Năm
1962-1964, tại Đà Lạt, nhận thấy các con em người dân tộc và
người Bắc di cư ở khu vực gần Nhà Dòng thất học nhiều, cha
Alexis Trépanier đã tích cực tìm kinh phí lập trường học. Sau
hai năm xoay xở, ngài đã xây dựng được một ngôi trường trung học
đồ sộ như ngày nay chúng ta còn thấy. Không kể đông đảo con em
trong khu vực Tùng Lâm, trường này còn tiếp nhận nhiều con em
dân tộc K'ho đến từ nhiều nơi, cũng như con em người Lạch đến từ
giáo xứ Langbian. Cũng tại trường này, cha Giu-se Trần Hữu Thanh
đã triển khai nhiều giáo trình giáo lý, nhằm xây dựng cho các em
một đức tin vững mạnh và một nền nhân bản Ki-tô giáo. Ngôi
trường này cũng đóng góp nhiều vào công cuộc truyền giáo tại
Tùng Lâm, Fyan và Langbian.
Năm 1963,
sau khi đảm nhận Miền Truyền Giáo Châu Ổ, bao gồm huyện Bình
Sơn, Trà Bồng và huyện đảo Lý Sơn, cha Denis Paquette, tiếp tục
kinh nghiệm đã có ở Hà Nội, đã cùng với một số anh em khác thành
lập các trường tiểu học Bình Minh (ở Bình Liên), Tiến Bộ (ở Bình
Sa), Thiện Mỹ (ở Bình Thiện), Thăng Tiến (ở huyện đảo Lý Sơn),
Trường trung học Phụng Sự (ở Bình Sơn) và Trường trung học Phan
Thiện (ở An Điềm). Tại một số giáo điểm khác, bên cạnh các lớp
dạy giáo lý là các lớp xóa nạn mù chữ và các lớp huấn nghệ. Cũng
như ở Hà Nội trước 1954, tại Châu Ổ, từ khi thành lập cho tới
trước 30-04-1975, mục vụ học đường phát triển song song với công
cuộc truyền giáo. Nhiều giáo viên, cách riêng là các giáo viên ở
trường Phụng Sự, đồng thời cũng là những giáo lý viên nhiệt
thành.

Trưng Vương học đường tại Châu Ổ (trước năm 1975)
Vào cuối thập
niên 1960 và đầu thập niên 1970, quý cha, quý thầy Nhà Huế đã
thành lập Trường tiểu học Việt Hương; quý cha, quý thầy Nhà Sài
Gòn đã lập Trường trung học Cứu Thế, Trường trung học Tinh Thần
và Trường tiểu học Isave; Tu Viện Thủ Đức thành lập Trường trung
học Thủ Đức. Trừ Trường tiểu học Isave, bốn trường còn lại đều
là những trường lớn với số học sinh khoảng 1000 học sinh mỗi
trường. Những trường này chủ yếu phục vụ con em tại các khu vực
Nhà Dòng coi sóc. Ngoài ra, Tỉnh Dòng còn có một số cha tham gia
giảng dạy tại Đại Học Đà Lạt, Đại Học Huế và Đại Học Minh Đức.
Đó là quý cha Phê-rô Đặng Văn Đào, Phao-lô Nguyễn Ngọc Lan,
Henri Bạch Văn Lộc, Gio-an Nguyễn Văn Thính, I-nha-xi-ô Bùi
Quang Diệm. Quý cha Henri Bạch Văn Lộc, Gio-an Nguyễn Văn Thính,
I-nha-xi-ô Bùi Quang Diệm là những người đóng vai trò quan trọng
trong việc điều hành và phát triển Đại Học Minh Đức.

Trường Trung Học Cứu Thế Sài Gòn, nay là Trường Kỳ Đồng
Toàn bộ
các trường học do các linh mục Dòng Chúa Cứu Thế thành lập đều
đã được quốc hữu hóa từ năm 1954 tại miền Bắc và từ năm 1975 tại
miền Nam. Các vị đã sớm phải giã từ bục giảng và giã từ công
việc điều hành trường sở. Như thế, do hoàn cảnh lịch sử, mục vụ
học đường đã không tồn tại lâu. Dầu sao, qua việc phục vụ tại
các trường học, các linh mục – tu sĩ Dòng Chúa Cứu Thế Việt Nam,
trong chừng mực nào đó, cũng đã có những đóng góp tích cực và
hữu hiệu trong việc phát triển văn hoá, thăng tiến con người.
Đàng khác, nhờ lãnh vực mục vụ học đường, các ngài đã tìm thấy
một phương thế hữu hiệu hỗ trợ công cuộc rao giảng Tin Mừng cho
những người nghèo khó.