Lm Hubert Cousineau   Đức Giám mục Allys

Cha Hubert Cousineau là một trong ba vị thừa sai tiên khởi người Canada đến Việt Nam. Sinh ngày 05-09-1890, khấn dòng ngày 08-09-1911, lãnh sứ vụ linh mục ngày 23-09-1916, vị linh mục trẻ, năng động, thông minh, thánh thiện, người đang là giám học và giáo sư thần học luân lý tại Ottawa, đã mau mắn nhận ra thánh ý Thiên Chúa muốn mình lên đường thực hiện sứ vụ thừa sai tại Đông Dương xa xôi. Ngày 30-11-1925, cùng với cha Eugène Larouche và thầy Barnabé, cha Hubert Cousineau đến Huế. Có thể coi ngài là người sáng lập Dòng Chúa Cứu Thế tại Việt Nam. Một trong những sự kiện đáng chú ý nhất trong những ngày đầu của nhiệm kỳ bề trên của cha Hubert Cousineau là cuộc kinh lược của cha Thomas Pintal, Bề Trên Giám Tỉnh Sainte-Anne-de-Beaupré, từ ngày 12-11-1926 đến ngày 17-01-1927. Cùng đi với cha Thomas Pintal và sẽ ở lại Việt Nam là cha Edmond Dionne, cha Charles-Eugène Lavoie và thầy Eloi Trefflé. (Sau này, vào ngày 15-12-1927, sẽ có thêm ba vị thừa sai nữa, là các cha Pamphile Couture, Patrice Gagné và Gérard Plourde). Kết thúc cuộc kinh lược này là những quyết định quan trọng : các cha Dòng Chúa Cứu Thế Canada sẽ ở lại Đông Dương để thiết lập Dòng Chúa Cứu Thế tại đây; Tu Viện đầu tiên sẽ được thiết lập tại Địa Phận Huế, nhưng không phải ở La Vang như lời đề nghị của Đức Cha Allys, mà là ở ngoại thành Huế, cụ thể là nơi nào sẽ được quyết định sau; ngoài việc thiết lập Tu Viện, trong thời gian trước mắt, có ba hoạt động quan trọng phải được ưu tiên : học tiếng Việt, tuyển mộ ơn gọi và đi giảng.

Tại Huế, sau cuộc kinh lược của cha Thomas Pintal, các cha tìm mua một mảnh đất thích hợp để xây Tu Viện. Ngày 13-09-1927, thành phố Huế bán cho các cha Dòng Chúa Cứu Thế một đám đất, chỗ hiện nay là địa điểm Tu Viện Huế. Ngày 30-01-1928, bắt đầu việc đào móng xây Tu Viện. Mười tháng sau, ngày 30-11-1928, các cha, các thầy dọn đến ở Tu Viện mới xây. Ngày 08-01-1929, làm phép Tu Viện mới. Ngày 25-03-1929, cộng đoàn Dòng Chúa Cứu Thế Huế được chính thức thành lập. Song song với việc thành lập Nhà Huế là việc thành lập Nhà Hà Nội và mua một sở đất tại Nam Định. Ngày 11-09-1928, hai cha Edmond Dionne và Pamphile Couture từ Huế lên đường ra Hà Nội để lập Tu Viện. Ngày 7-5-1929, Nhà Hà Nội đã được chính thức thành lập.

 

Tu viện Dòng Chúa Cứu Thế Huế (thành lập ngày 25.3.1929)

 

Cùng với việc thành lập hai Tu Viện Huế và Hà Nội, công tác quan trọng nhất của thời kỳ này là thiết lập Đệ Tử Viện và Tập Viện. Ngay từ tháng 09-1927, các cha đã nhận hai em đệ tử đầu tiên. Vào ngày 01-09-1928, số các đệ tử là 27 người. Các đệ tử ở tại một căn nhà tranh dựng tạm trong vườn ông Đinh Doãn Sắc, ngày ngày lên học tại trường Bình Linh. Trong số đó có 4 người bền đỗ : các cha Trần Hữu Thanh, Nguyễn Quang Kiêm, Hoàng Quang Lượng và thầy Edmond Võ Thanh Hà. Tháng ba năm 1929 : bắt đầu xây Đệ Tử Viện Huế; công trình sẽ hoàn thành vào tháng giêng năm 1930. Sau việc thành lập Đệ Tử Viện, là việc mở Tập Viện. Ngày 25-03-1929, Tập Viện được khai mạc tại Huế với cha Hubert Cousineau làm Tập Sư. Cũng thuộc về công tác đào tạo, tháng 05-1928, hai thỉnh sinh đầu tiên theo đặc sủng tu sĩ thừa sai Dòng Chúa Cứu Thế đã được tiếp nhận. Ngày 08-12-1929, tám thỉnh sinh theo đặc sủng tu sĩ thừa sai đầu tiên mặc áo vào Tập Viện. Trong số đó có 5 thầy sẽ tuyên khấn vào ngày 08-12-1930.

Nhà Ông Đinh Doãn Sắc

 

Các chú đệ tử đầu tiên; hình chụp tại nhà ông Đốc Sắc ngày 07.12.1929

 

Về công việc tông đồ, như chỉ đạo của cha Thomas Pintal, các cha chuyên tâm đi giảng. Ngay khi vừa đến Huế, cùng với việc học tiếng Việt, các thừa sai đã đi khắp nơi giảng đại phúc và cấm phòng, trước hết là cho người Pháp và cho hàng giáo sĩ. Ngày 04-12-1925, ngay sau khi các thừa sai vừa đặt chân đến Huế chưa được một tuần, các Đức Giám Mục Hưng Hóa, Phát Diệm và Huế đã xin các ngài giảng cấm phòng cho các thừa sai người Pháp và cho các thầy Thiện Giáo. Từ ngày 06-06-1926, cha Hubert Cousineau bắt đầu giảng một loạt các kỳ cấm phòng tại Huế, Hưng Hóa và Phát Diệm. Cha Eugène Larouche đã giảng bằng tiếng Việt lần đầu tiên tại Dòng Carmel Huế ngày 15-08-1926. Ngày 01-11-1926, các cha đã tổ chức tuần đại phúc đầu tiên dài 7 ngày tại Đà Nẵng cho những người Pháp… Không chỉ giảng ở Việt Nam, ngày 25-07-1928, cha Hubert Cousineau còn đi Tân Gia Ba giảng trong 2 tháng…

Vào cuối thời kỳ cha Hubert Cousineau làm Bề Trên Dòng Chúa Cứu Thế Việt Nam, biến cố quan trọng nhất là cuộc kinh lược của cha Louis-Philippe Lévesque, đại diện Bề Trên Giám Tỉnh Sainte-Anne-de-Beaupré, diễn ra từ 12-11-1929 đến 14-02-1930. Có ba quyết định quan trọng đã được đưa ra sau cuộc kinh lược này : một là khẳng định cách rõ ràng rằng ưu tiên trước hết về hoạt động tông đồ là giảng đại phúc, còn việc giảng Tin Mừng cho dân ngoại là ưu tiên thứ hai; hai là đặt cha Edmond Dionne làm Bề Trên thay cha Hubert Cousineau; và ba là dự định chuyển Tập Viện ra Hà Nội.